«Գուցե Աստված մեզ այս փորձությունն ուղարկեց, որպեսզի մաքրենք մեր հոգիները»

Ռուսաստանի վերջին կայսրը՝ Նիկոլայ Բ-ն, պատմության մեջ հաճախ ներկայացվում է որպես քաղաքականորեն պարտված միապետ, սակայն նրա կյանքի ամենախոր էջերը կապված են ոչ թե իշխանության, այլ տառապանքի, հավատքի և ներքին խոնարհության հետ։

Ասում են՝ կյանքի վերջին տարիներին, երբ Ռուսական կայսրությունը փլուզվում էր, Նիկոլայ Բ-ն հաճախ էր առանձնանում աղոթքի համար։ Նրա շրջապատի մարդիկ վկայում էին, որ նա ամենադժվար պահերին անգամ փորձում էր չկորցնել հոգևոր հավասարակշռությունը։ Երբ հեղափոխությունը խլեց նրանից գահը, փառքը և ազատությունը, նա իր օրագրում գրեց մի միտք, որը դարձավ նրա հոգևոր կերպարի խորհրդանիշը․

«Գուցե Աստված մեզ այս փորձությունն ուղարկեց, որպեսզի մաքրենք մեր հոգիները»։

Այս խոսքերը պարզապես պարտված թագավորի հուսահատություն չէին։ Դրանք մարդու խոսքեր էին, ով սկսել էր հասկանալ, որ իշխանությունը ժամանակավոր է, իսկ հոգին՝ հավիտենական։

Երբ կայսերական ընտանիքը աքսորվեց, նրանց կյանքը վերածվեց լռության և սպասման։ Սակայն այդ լռության մեջ ծնվեց մի յուրահատուկ հոգևոր մաքրություն։ Ըստ ժամանակակիցների վկայությունների՝ ընտանիքի անդամները միասին կարդում էին Ավետարանը, աղոթում և փորձում պահպանել ներքին խաղաղությունը նույնիսկ մահվան ստվերի ներքո։ Նիկոլայ Բ-ն իր երեխաներին սովորեցնում էր երբեք չատել մարդկանց։ Նրա համար քրիստոնեական հավատքը այլևս չէր նշանակում կայսերական ծես կամ պետական ավանդույթ. այն դարձել էր խաչի ճանապարհ։

Այս պատմությունը մեզ հիշեցնում է մի կարևոր ճշմարտություն․ երբ մարդը կորցնում է ամեն ինչ, նա առաջին անգամ կարող է տեսնել, թե իրականում ինչ ունի։ Նիկոլայ Բ-ն կորցրեց կայսրությունը, բայց ըստ շատերի՝ վերջին օրերին գտավ այն, ինչ ավելի մեծ էր կայսրությունից՝ ներքին հաշտություն Աստծո հետ։

Փիլիսոփայական իմաստով նրա կյանքը ցույց է տալիս, որ պատմությունը հաճախ չափում է մարդկանց հաղթանակներով, մինչդեռ Աստված չափում է նրանց սրտի խորությամբ։ Արտաքին պարտությունը երբեմն կարող է դառնալ ներքին հաղթանակի սկիզբ։ Մարդը կարող է լինել թագավոր ամբողջ աշխարհի համար, բայց դատարկ իր հոգում։ Եվ հակառակը՝ կարող է կորցնել աշխարհը, բայց փրկել իր հոգին։

Նիկոլայ Բ-ի ողբերգական ճակատագիրը նաև հարց է ուղղում յուրաքանչյուր ժամանակի մարդուն․

արդյո՞ք մենք մեր հավատքը պահում ենք միայն խաղաղ օրերին, թե նաև այն ժամանակ, երբ մեր աշխարհը փլվում է։

Քրիստոնեական ավանդույթում խաչը երբեք պարզապես տառապանքի նշան չէ։ Այն ճանապարհ է դեպի հարություն։ Եվ գուցե հենց այդ պատճառով շատ մարդիկ տարիների ընթացքում սկսել են Նիկոլայ Բ-ին նայել ոչ միայն որպես վերջին կայսր, այլ որպես մի մարդ, ով իր կյանքի վերջում սովորեց խոնարհության ամենադժվար դասը։

Տեր Հեթում քահանա ԹԱՐՎԵՐԴՅԱՆ

Մեկնաբանություններ